Dlaczego nie zjadamy innych ludzi? To się po prostu nie opłaca Antropolodzy od dawna zmagają się z paradoksem dotyczącym kanibalizmu. Praktyka zjadania innych ludzi należy do zachowań objętych jednymi z najsilniejszych tabu, a jednocześnie ślady kanibalizmu pojawiają się na wszystkich kontynentach i we wszystkich epokach
Wielkie zagłębie produkcyjne wikingów. Na 100 tys. m2 powstawały tkaniny Badacze z Mosegaard Museum odkryli wielkie zagłębie tekstylne wikingów. Obejmowało ono obszar 100 000 metrów kwadratowych, na którym mieściły się 82 częściowo zagłębione w ziemi (grubehuse) budynki warsztatowe i jeden budynek mieszkalny.
Polska na szarym końcu. Mamy 39% analfabetów funkcjonalnych W 2023 roku 31 krajów OECD, w tym Polska, przeprowadziło nowy cykl Programu Międzynarodowej Oceny Kompetencji Dorosłych – PIAAC. To największe na świecie badanie tego typu, mierzące trzy kluczowe umiejętności dorosłych: rozumienie tekstu, rozumowanie matematyczne oraz rozwiązywanie problemów.
Technologia
Białka z pszczelej przędzy pomogą w stworzeniu „programowalnych” opatrunków?
wczoraj, 12:50Naukowcy chcą stworzyć opatrunek reagujący na warunki panujące w ranie, a może nawet uwalniający do niej odpowiednie substancje lecznicze w odpowiednim czasie. Jednym z kandydatów na taki opatrunek jest przędza wytwarzana przez larwy pszczół. Australijscy naukowcy sprawdzili, jak obecne w nim białka wpływają na gojenie się ran u myszy. Uzyskane wyniki stały się zachętą do kontynuowania prac.
Humanistyka
Fortyfikacje sprzed 4000 lat na północy Maroka
wczoraj, 10:24Nad rzeką Oued Beht w północno-zachodnim Maroku archeolodzy zbadali konstrukcję, która miała chronić miejscową ludność już około 4 tysięcy lat temu. Rów, wał ziemny i ściana tworzyły barierę utrudniającą dostęp do południowej części stanowiska. Wzniesienie tej konstrukcji pokazuje, że mieszkańcy tamtych terenów podejmowali znaczne przedsięwzięcia budowlane w okresie, o którym wciąż niewiele wiemy.
Nauki przyrodnicze
Kręgowce potrzebują bioróżnorodności wśród owadów
30 września 2026, 12:13Co łączy niedźwiedzia grizzly, żabę i papugę? Fakt, że ich życie może zależeć od owadów i to na znacznie więcej sposobów, niż nam się wydaje. Owady dostarczają pożywienia, budują schronienia, usuwają odchody i odstraszają drapieżniki. Opublikowany właśnie w Nature Reviews. Biodiversity przegląd badań pokazuje, jak bardzo rozległa i skomplikowana to sieć i dlaczego jej osłabienie, spadek liczby i bioróżnorodności owadów może negatywnie odbić się na całym świecie kręgowców.
Humanistyka
Sądzili, że to palenisko. Odkryli rzadki grób skrzynkowy z neolitu
30 września 2026, 11:08Coś, co wyglądało na ślady paleniska, okazało się niezwykłym znaleziskiem archeologicznym. Najpierw zauważono węgiel drzewny i kamienie popękane od ognia. Jednak pod warstwą ziemi krył się kamienny grób skrzynkowy z końca neolitu. Odkrycie na płaskowyżu Svinesund może pomóc wyjaśnić, jak tamtejsze społeczności żegnały swoich zmarłych ponad 4000 lat temu.
Nauki przyrodnicze
Jak Grenlandia i Antarktyda tracą lód. Pokazuje to największy zbiór danych satelitarnych
29 września 2026, 13:46W latach 1979–2023 Grenlandia i Antarktyda straciły łącznie około 11,3 biliona ton lodu. To wystarczyło, by podnieść poziom morza o 31,4 milimetra. Takie wnioski płyną z badań międzynarodowego zespołu naukowego, na czele którego stała Inès N. Otosaka z Northumbria University. Naukowcy wykorzystali największy w historii zbiór danych satelitarnych, łącząc informacje z 42 oszacowań opartych na danych z 27 misji. Dla Grenlandii analiza sięga 1972 roku, a dla Antarktydy – roku 1979.
Nauki przyrodnicze
Badania sugerują, że szympansy żyjące na sawannach celowo przekazują wiedzę innym
29 września 2026, 10:09Fotopułapka ustawiona w rezerwacie Dindefelo w Senegalu zarejestrowała młodą szympansicę, która obserwowała matkę używającą patyka do łowienia mrówek z gniazda. Młoda w pewnym momencie oddaliła się, więc matka odłożyła patyk, przyprowadziła córkę, a ta wzięła patyk i zaczęła łowić mrówki. Matka czujnie obserwowała córkę przy tej czynności. Badacze zauważają, że matka zmieniła zachowanie w sposób, który umożliwiał córce skorzystanie z narzędzia.
Astronomia/fizyka
Nie chcą miliarda euro za zbudowanie teleskopu na Wyspach Kanaryjskich
25 września 2026, 11:12Członkowie Thirty Meter Telescope (TMT) International Organization odrzucili ofertę dofinansowania w wysokości 1 miliarda euro w zamian za wybudowanie TMT na Wyspach Kanaryjskich w Obserwatorium Roque de los Muchachos na wyspie La Palma. Miejsce to jest – po Obserwatorium Mauna Kea – drugą najlepszą na półkuli północnej lokalizacją dla teleskopów. Znajdują się tam jedne z najnowocześniejszych urządzeń.
Humanistyka
Średniowieczny system centralnego ogrzewania. Wyjątkowe znalezisko w Bazylei
25 września 2026, 16:21Podczas przebudowy obiektów położonych przy ulicy Petersgraben w Bazylei, w bezpośrednim sąsiedztwie tutejszego uniwersytetu, na dziedzińcu dawnej szkoły zawodowej trafiono na mury i posadzki średniowiecznego klasztoru Gnadental. A pod jedną z posadzek znaleziono wyjątkowo dobrze zachowany system ogrzewania, który w przeszłości prawdopodobnie ogrzewał refektarz. To unikatowe znalezisko w Szwajcarii, a ze względu na stan zachowania, jedno z najważniejszych w Europie.
Nauki przyrodnicze
Czy słonie z Mount Elgon samodzielnie się leczą?
28 września 2026, 10:05Na zboczach wygasłego wulkanu Mount Elgon na granicy Kenii i Ugandy mieszkańcy od lat obserwują zachowania słoni, które trudno uzasadnić głodem. Mówią o chorych zwierzętach, które wybierają konkretne rośliny i o samicach, podających je młodym. To rodzi oczywiste pytanie o rolę tych roślin oraz każe postawić hipotezę o samoleczeniu się słoni z Mount Elgon. Hipotezę, którą postanowił sprawdzić Fabien Schultz z Instytutu Medycyny Tropikalnej im. Bernharda Nochta w Hamburgu i jego zespół z Wielkiej Brytanii, Kenii i USA.
Astronomia/fizyka
Teleskop Hubble'a okrążył Ziemię już ponad 200 000 razy
28 września 2026, 12:02Hubble ukończył 200 tysięcy orbit wokół Ziemi. To kolejny kamień milowy jednego z najważniejszych instrumentów naukowych ludzkości. Instrumentu, który wciąż zmienia nasz obraz wszechświata. Od czasu umieszczenia na orbicie w kwietniu 1990 roku teleskop przebył około 8,7 miliarda kilometrów i wykonał w tym czasie ponad 1,7 miliona zdjęć. Obserwacje wykonywane podczas jubileuszowej orbity dotyczyły stałej Hubble'a czyli tempa rozszerzania się wszechświata.
Medycyna
Stabilne szczepionki mRNA. Można je będzie przechowywać w temperaturze pokojowej
28 września 2026, 14:17Szczepionki RNA mogą pomóc w zwalczaniu wielu chorób, w tym nowotworów. Jednak jedną z ich wad jest fakt, że trzeba je przechowywać w bardzo niskich temperaturach, wynoszących dziesiątki stopni poniżej zera. To znacząco ogranicza ich stosowanie. Badacze z MIT znaleźli obiecujący sposób na pokonanie tego ograniczenia. A w badaniach pomógł im algorytm sztucznej inteligencji.
Nauki przyrodnicze
Badania sugerują, że szympansy żyjące na sawannach celowo przekazują wiedzę innym
29 września 2026, 10:09Fotopułapka ustawiona w rezerwacie Dindefelo w Senegalu zarejestrowała młodą szympansicę, która obserwowała matkę używającą patyka do łowienia mrówek z gniazda. Młoda w pewnym momencie oddaliła się, więc matka odłożyła patyk, przyprowadziła córkę, a ta wzięła patyk i zaczęła łowić mrówki. Matka czujnie obserwowała córkę przy tej czynności. Badacze zauważają, że matka zmieniła zachowanie w sposób, który umożliwiał córce skorzystanie z narzędzia.
Nauki przyrodnicze
Czy słonie z Mount Elgon samodzielnie się leczą?
28 września 2026, 10:05Na zboczach wygasłego wulkanu Mount Elgon na granicy Kenii i Ugandy mieszkańcy od lat obserwują zachowania słoni, które trudno uzasadnić głodem. Mówią o chorych zwierzętach, które wybierają konkretne rośliny i o samicach, podających je młodym. To rodzi oczywiste pytanie o rolę tych roślin oraz każe postawić hipotezę o samoleczeniu się słoni z Mount Elgon. Hipotezę, którą postanowił sprawdzić Fabien Schultz z Instytutu Medycyny Tropikalnej im. Bernharda Nochta w Hamburgu i jego zespół z Wielkiej Brytanii, Kenii i USA.
Astronomia/fizyka
Nie chcą miliarda euro za zbudowanie teleskopu na Wyspach Kanaryjskich
25 września 2026, 11:12Członkowie Thirty Meter Telescope (TMT) International Organization odrzucili ofertę dofinansowania w wysokości 1 miliarda euro w zamian za wybudowanie TMT na Wyspach Kanaryjskich w Obserwatorium Roque de los Muchachos na wyspie La Palma. Miejsce to jest – po Obserwatorium Mauna Kea – drugą najlepszą na półkuli północnej lokalizacją dla teleskopów. Znajdują się tam jedne z najnowocześniejszych urządzeń.
Medycyna
Stabilne szczepionki mRNA. Można je będzie przechowywać w temperaturze pokojowej
28 września 2026, 14:17Szczepionki RNA mogą pomóc w zwalczaniu wielu chorób, w tym nowotworów. Jednak jedną z ich wad jest fakt, że trzeba je przechowywać w bardzo niskich temperaturach, wynoszących dziesiątki stopni poniżej zera. To znacząco ogranicza ich stosowanie. Badacze z MIT znaleźli obiecujący sposób na pokonanie tego ograniczenia. A w badaniach pomógł im algorytm sztucznej inteligencji.
Nauki przyrodnicze
Badania sugerują, że szympansy żyjące na sawannach celowo przekazują wiedzę innym
29 września 2026, 10:09Fotopułapka ustawiona w rezerwacie Dindefelo w Senegalu zarejestrowała młodą szympansicę, która obserwowała matkę używającą patyka do łowienia mrówek z gniazda. Młoda w pewnym momencie oddaliła się, więc matka odłożyła patyk, przyprowadziła córkę, a ta wzięła patyk i zaczęła łowić mrówki. Matka czujnie obserwowała córkę przy tej czynności. Badacze zauważają, że matka zmieniła zachowanie w sposób, który umożliwiał córce skorzystanie z narzędzia.
Humanistyka
Średniowieczny system centralnego ogrzewania. Wyjątkowe znalezisko w Bazylei
25 września 2026, 16:21Podczas przebudowy obiektów położonych przy ulicy Petersgraben w Bazylei, w bezpośrednim sąsiedztwie tutejszego uniwersytetu, na dziedzińcu dawnej szkoły zawodowej trafiono na mury i posadzki średniowiecznego klasztoru Gnadental. A pod jedną z posadzek znaleziono wyjątkowo dobrze zachowany system ogrzewania, który w przeszłości prawdopodobnie ogrzewał refektarz. To unikatowe znalezisko w Szwajcarii, a ze względu na stan zachowania, jedno z najważniejszych w Europie.
Astronomia/fizyka
Teleskop Hubble'a okrążył Ziemię już ponad 200 000 razy
28 września 2026, 12:02Hubble ukończył 200 tysięcy orbit wokół Ziemi. To kolejny kamień milowy jednego z najważniejszych instrumentów naukowych ludzkości. Instrumentu, który wciąż zmienia nasz obraz wszechświata. Od czasu umieszczenia na orbicie w kwietniu 1990 roku teleskop przebył około 8,7 miliarda kilometrów i wykonał w tym czasie ponad 1,7 miliona zdjęć. Obserwacje wykonywane podczas jubileuszowej orbity dotyczyły stałej Hubble'a czyli tempa rozszerzania się wszechświata.
Zostań Patronem
Od 2006 roku popularyzujemy naukę. Chcemy się rozwijać i dostarczać naszym Czytelnikom jeszcze więcej atrakcyjnych treści wysokiej jakości. Dlatego postanowiliśmy poprosić o wsparcie. Zostań naszym Patronem i pomóż nam rozwijać KopalnięWiedzy.
Zobacz listę Patronów KopalniWiedzy
Wywiad
Jak francuski filolog klasyczny tropi książki skradzione z polskiej biblioteki
Było to zaledwie kilka tygodni po rozpoczęciu mojej pracy w Oddziale Rękopisów. Moja przełożona zapytała mnie, czy nie chciałbym opracować katalogu dawnych listów przechowywanych w naszych zbiorach. Szukając zespołów korespondencji, natrafiłem na listy słynnego renesansowego hellenisty i zauważyłem, że części z nich brakuje. Wydało mi się to podejrzane. Ponieważ podczas pracy nad doktoratem musiałem czytać setki rękopiśmiennych listów rozproszonych w bibliotekach i archiwach całej Europy, wiedziałem, jak i gdzie szukać. Szybko udało mi się zlokalizować brakujące listy w niemieckiej bibliotece, gdzie zostały nabyte pod koniec lat osiemdziesiątych. To jeszcze bardziej wzbudziło moje podejrzenia.
REKLAMA
Artykuły
Rozrywka w podróży i na działce – jak płynnie odtwarzać wideo poza domem?
Planujesz weekend na działce rekreacyjnej lub dłuższą podróż pociągiem i chcesz zapewnić sobie stabilny dostęp do ulubionych filmów, seriali czy transmisji sportowych? Odtwarzanie wideo poza domem wcale nie musi wiązać się z ciągłym buforowaniem obrazu i nagłymi przerwami w transmisji. Właściwa konfiguracja sprzętu oraz dobór odpowiedniego pakietu danych decydują o tym, czy rozrywka w terenie będzie przebiegać bez zakłóceń – dowiedz się, jak krok po kroku przygotować się do wyjazdu.
Ekspansja Słowian już od II wieku? Nowa metoda analizy DNA pokazuje, co niewidoczne W Japonii żyje już ponad 100 tysięcy stulatków 
Mionium a teoria Einsteina. Uczeni chcą sprawdzić, jak grawitacja działa na cząstki II generacji 
Mionium a teoria Einsteina. Uczeni chcą sprawdzić, jak grawitacja działa na cząstki II generacji No dobra, kto wygra wybory do sejmu najbliższe? ostatnia aktywność
Polecane książki
Czym jest świadomość? Jakie są jej związki z inteligencją? Czy rozwinięta inteligencja jest potrzebna, by pojawiła się świadomość? Czy świadomy umysł jest charakterystyczny dla ludzi? Co było pierwsze: rozwinięta inteligencja czy świadomość?
więcej