Czym jest SIBO i jak wyglądają objawy? (art. spons.)

Alab laboratoria

Wzdęcia, bóle brzucha, przewlekłe biegunki lub zaparcia - jedną z możliwych przyczyn tych dolegliwości jest SIBO, szczególnie u osób z czynnikami ryzyka. Jego objawy mogą przypominać zespół jelita drażliwego, a oba zaburzenia mogą również współistnieć. Dowiedz się, czym jest przerost bakteryjny jelita cienkiego, jakie daje objawy i w jaki sposób można go zdiagnozować.

Z tego artykułu dowiesz się, że:

  • SIBO jest zespołem, w którym objawy i nieprawidłowości wiąże się ze zwiększoną liczbą bakterii lub zmianą ich składu w jelicie cienkim..
  • Częstą przyczyną tego stanu jest upośledzenie wędrującego kompleksu motorycznego (MMC).
  • Jelitowy rozrost metanogenów, czyli IMO, wiąże się ze spowolnieniem pasażu jelitowego i zaparciami.
  • Elementem diagnostyki jest wykonanie testu oddechowego po odpowiednim przygotowaniu dietetycznym i farmakologicznym.

Czym jest SIBO?

SIBO (z ang. small intestinal bacterial overgrowth) to nadmierny rozrost bakterii w jelicie cienkim. U pacjentów dotkniętych tym syndromem drobnoustroje typowe dla jelita grubego namnażają się w jelicie cienkim, zaburzając jego naturalne funkcje trawienne. Przerost może też dotyczyć bakterii samego jelita cienkiego, które fizjologicznie występują w niewielkich ilościach.
Stan ten nie jest autonomiczną jednostką chorobową, lecz klinicznym następstwem niewydolności innych mechanizmów obronnych organizmu. Jednym z mechanizmów sprzyjających SIBO jest nieprawidłowe działanie wędrującego kompleksu motorycznego (MMC), czyli tzw. „jelitowego sprzątacza”, który oczyszcza przewód pokarmowy z resztek w fazie między posiłkami. Zaburzenia motoryki jelita cienkiego mogą sprzyjać zastojowi treści i namnażaniu bakterii. Przyczyną mogą być między innymi niektóre choroby neurologiczne, metaboliczne i układowe oraz leki ograniczające motorykę przewodu pokarmowego. Do pozostałych czynników ryzyka należą wady anatomiczne (uchyłki, zrosty pooperacyjne), a także celiakia i choroba Leśniowskiego-Crohna.
W diagnostyce najczęściej wykorzystuje się wodorowo-metanowy test oddechowy z glukozą lub laktulozą. Jest to badanie pośrednie, dlatego wynik należy interpretować łącznie z objawami i czynnikami ryzyka. Test na SIBO jest dostępny między innymi w ALAB laboratoria.

Jak objawia się SIBO?

Symptomy towarzyszące przerostowi są niespecyficzne, co bardzo często opóźnia postawienie właściwej diagnozy. Do najczęstszych dolegliwości zgłaszanych przez pacjentów należą:

  • przewlekłe wzdęcia, uczucie rozpierania oraz nadmierne oddawanie gazów;
  • kurczowe bóle i dyskomfort w jamie brzusznej;
  • biegunki;
  • wczesne uczucie pełności po posiłkach;
  • zaparcia, które są dominującym objawem jelitowego przerostu metanogenów, określanego jako IMO w którym winowajcą jest metan wytwarzany przez mikroorganizmy (archeony). Gaz ten działa na jelita jak hamulec wpływając na ich układ nerwowy i spowalnia przesuwanie treści pokarmowej, co tworzy błędne koło.

W nasilonym SIBO, szczególnie związanym ze zmianami anatomicznymi lub zaburzeniami wchłaniania, mogą wystąpić utrata masy ciała, niedokrwistość i niedobory składników odżywczych. U niektórych pacjentów może wystąpić zaostrzenie trądziku różowatego, choć nie jest to typowy objaw diagnostyczny SIBO. Z kolei do możliwych objawów neurologicznych zalicza się chroniczne zmęczenie, tzw. mgłę mózgową oraz trudności z koncentracją. Pacjenci niekiedy zmagają się także z obniżeniem nastroju i drażliwością.

Warto wiedzieć: W nasilonym SIBO z zaburzeniami wchłaniania mogą wystąpić niedobór witaminy B12 i witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Niedobór żelaza może współistnieć, ale wymaga uwzględnienia także innych przyczyn.

Jak przebiega diagnostyka?

Współczesna diagnostyka opiera się na wodorowo-metanowym teście oddechowym, który pozwala na pomiar stężenia wodoru i metanu wytwarzanych przez mikroorganizmy. Procedura jest bezpieczna, nieinwazyjna i można wykonać ją w domu (w zależności od laboratorium). Pacjent, po wypiciu roztworu laktulozy lub glukozy, pobiera do specjalnych probówek próbki wydychanego powietrza. Całe badanie trwa zazwyczaj około 3 godzin i wymaga oddania wskazanej ilości próbek w ściśle określonych przez laboratorium odstępach czasu. Obecne w jelicie bakterie fermentują podany substrat, wytwarzając m.in. wodór. Metanogeny wykorzystują wodór i inne związki do produkcji metanu. Gazy te przenikają do krwiobiegu, a stamtąd do płuc, co umożliwia ich ilościową ocenę. Odpowiedni wzrost stężenia gazów w określonym czasie może przemawiać za SIBO lub IMO, ale wynik należy interpretować łącznie z objawami i czynnikami ryzyka.Prawidłowe, restrykcyjne przygotowanie do testu bezpośrednio decyduje o wiarygodności wyniku. Antybiotykoterapię należy zakończyć co najmniej 4 tygodnie przed badaniem, natomiast leki prokinetyczne, przeczyszczające oraz preparaty probiotyczne odstawia się na tydzień wcześniej, po konsultacji z lekarzem. Termin wykonania testu po przygotowaniu jelita do kolonoskopii, innych badaniach przewodu pokarmowego lub ostrej infekcji należy ustalić zgodnie z instrukcją laboratorium i zaleceniem lekarza.
Istotnym elementem jest także wdrożenie diety przygotowawczej w dniu poprzedzającym badanie. Powinna być ona oparta wyłącznie na produktach o niskim potencjale fermentacyjnym, takich jak chude mięso, ryby, jaja, biały ryż oraz czysta woda. U pacjentów zmagających się z ciężką postacią zaparć, ze względu na wolniejszy pasaż, laboratorium lub lekarz może zalecić wydłużenie diety do 48 godzin.

Kiedy zgłosić się na badanie?

Weryfikację w kierunku SIBO należy podjąć, gdy przewlekłe dolegliwości dyspeptyczne (wzdęcia, przelewania, bóle brzucha) oraz zaburzenia rytmu wypróżnień nie ustępują po standardowych modyfikacjach dietetycznych i leczeniu objawowym. Leczenie obejmuje przede wszystkim postępowanie dotyczące przyczyny SIBO, a u pacjentów z objawami lekarz może zastosować antybiotyk. Dobór preparatu i schematu zależy od obrazu klinicznego oraz wyniku badań.

Bibliografia

www.alab.pl/centrum-wiedzy/sibo-rozrost-bakteryjny-w-jelicie-cienkim (dostęp: 12.07.2026)
www.alab.pl/centrum-wiedzy/jadlospis-przed-testem-sibo-jak-sie-przygotowac-do-badania (dostęp: 12.07.2026)
M. Bugajski, Zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego (SIBO) – diagnostyka, leczenie i profilaktyka, Gastroenterologia Kliniczna, 2022, tom 14, nr 2, 65–73
https://www.mp.pl/pacjent/gastrologia/choroby/jelitocienkie/80685,zespol-rozrostu-bakteryjnego (dostęp 12.07.2026)

SIBO flora bakteryjna jelita