Świątynia w miejscu pracy. W hiszpańskim kamieniołomie znaleziono niewielkie miejsce kultu

8 godz. temu

Niedaleko Segóbrigi, rzymskiego miasta w środkowej Hiszpanii w pobliżu współczesnego Saelices, archeolodzy natrafili na bardzo interesujący zabytek z okresu rzymskiego. W starożytnym kamieniołomie w miejscowości Campos del Paraíso odkryto wykutą w skale małą świątynię – miniaturową fasadę z niszą, wyrzeźbioną bezpośrednio w skalnej ścianie. Jej gospodynią jest Minerwa, rzymska bogini mądrości, rzemiosła i techniki. Badaniami zabytku zajęli się María José Bernárdez Gómez i Juan Carlos Guisado di Monti z Universidad Politécnica de Madrid i Museo Histórico Minero Felipe de Borbón y Grecia.


Wielkie zagłębie produkcyjne wikingów. Na 100 tys. m2 powstawały tkaniny

wczoraj, 15:41

Badacze z Mosegaard Museum odkryli wielkie zagłębie tekstylne wikingów. Obejmowało ono obszar 100 000 metrów kwadratowych, na którym mieściły się 82 częściowo zagłębione w ziemi (grubehuse) budynki warsztatowe i jeden budynek mieszkalny. Całość podzielona jest na wyraźne sfery produkcyjne i – jak wskazuje pojedynczy dom mieszkalny – była kontrolowana przez pojedynczego nadzorcę. To nie jest typowa wieś, a wyspecjalizowane zagłębie produkcyjne, całkowicie różne od innych znanych osad.


Odyseja AI

wczoraj, 13:20

Wielu twórców sprzeciwia się wykorzystywaniu ich pracy do trenowania sztucznej inteligencji. Domagają się wprowadzenia mechanizmu świadomej zgody, która byłaby niezbędna, by modele AI mogły korzystać z ich pracy. Zgody takiej udzielił niedawno laureat Oscara, Michael Caine. Dzięki temu powstał audiobook „Odysei” Homera czytany głosem wybitnego aktora wygenerowanym przez AI.


Niezwykłe znalezisko zmieni pogląd na słynny skarb?

24 czerwca 2026, 16:01

Sygnał który niedawno usłyszał w słuchawkach detektorysta Stephen Newbury może wywrócić do góry nogami obowiązujący od dekad pogląd na pochodzenie jednego z najsłynniejszych zabytków wczesnośredniowiecznej Europy. W pobliżu miejscowości Lynsted w hrabstwie Kent Stephen znalazł bowiem niewielki, wykonany ze stopu miedzi, stempel z przełomu VI i VII wieku. Jego znaczenie jest jednak nieproporcjonalnie wielkie w stosunku do rozmiarów.


Miasto Majów czekało na odkrycie od 1000 lat. Nie wiedzieli o nim nawet szabrownicy

24 czerwca 2026, 13:30

Grupa słoweńskich i meksykańskich naukowców, kierowana przez Ivana Šprajca, najpierw przez pięć kilometrów torowała maczetami drogę, by przejechać quadami, a później, już piechotą, pokonała kolejnych pięć kilometrów pieszo w upale tropikalnej dżungli. Gdy w końcu archeolodzy dotarli do celu wiedzieli, że ich trud się opłacił – stali przed ruinami nieznanego majańskiego miasta. A, co najlepsze, prawdopodobnie nikt wcześniej do niego nie dotarł. Nawet szabrownicy.


Najstarsze znane ofiary dżumy. Wiele z nich to dzieci

23 czerwca 2026, 12:01

Międzynarodowy zespół pod kierunkiem Ruairidha Macleoda i Frederika V. Seersholma z Uniwersytetu Kopenhaskiego – w skład którego wchodzili Martin Sikora i Eske Willerslev – przeanalizował DNA z zębów 46 osób pochowanych na czterech cmentarzyskach nad Angarą, na zachodnim brzegu Bajkału, datowanych na 5500-5000 lat temu. U 18 osób wykryto Yersinia pestis, czynnik sprawczy dżumy. Wskaźnik wykrywalności wynosi tutaj zatem 39 procent. Tymczasem badania paleogenomiczne średniowiecznych ofiar czarnej śmierci z londyńskiego Smithfield dały wynik zaledwie 20 procent.


Szabrownicy trafili na nieznaną willę w okolicy, w której bywali dobrzy cesarze

18 czerwca 2026, 12:06

Był lutowy poranek, kiedy policja metropolitalna Rzymu odebrała informacje, że na terenie Castel di Guido ktoś prowadzi nielegalne wykopaliska. Szabrownicy przyszli w nocy z koparkami, zostawiając po sobie głębokie bruzdy i hałdy ziemi. Przyszli po łupy. Trafili na coś, czego się nie spodziewali.


Jedne z najstarszych monet wikingów przyniosły zaskakujące informacje

17 czerwca 2026, 13:06

W 2018 roku, podczas prac w okolicach Damhus na południe od duńskiego Ribe, odkryto coś wyjątkowego – 266 srebrnych wikińskich monet, które spoczywały w ziemi przez ponad tysiąc lat. Opublikowane właśnie wyniki ich analizy chemicznej i izotopowej rzucają nowe światło na początki wikińskiego systemu monetarnego oraz na zaskakująco dalekie połączenia handlowe wczesnośredniowiecznej Skandynawii.


Liczby na ciele. To najstarszy datowany zapis liczbowy w Mezoameryce?

16 czerwca 2026, 11:12

Wśród ponad pięciu tysięcy glinianych figurek wydobytych z wykopalisk w La Blanca jedna nie daje spokoju badaczom. Fragment ceramiki z odłamaną dolną częścią, z górną ukształtowaną w abstrakcyjny, „języczek", nosi na sobie jedenaście starannie odciśniętych kropek, rozłożonych w trzy kolumny – 3, 4, 4. Figurka pochodzi z lat 750–650 przed Chrystusem. Jeśli interpretacja Julii Guernsey i Stephanie M. Strauss z University of Texas oraz Michaela Love'a z California State University jest słuszna, mamy do czynienia z najstarszym datowanym zapisem liczbowym w całej Mezoameryce.


Przed 2000 lat w Szkocji pochowano kobietę, której usunięto mózg, a z kości wykonano narzędzia

12 czerwca 2026, 11:55

Na odludnym wybrzeżu hrabstwa Sutherland w północno-zachodniej Szkocji, nad jeziorem Loch Borralie, odkryto przed laty niewielki kamienny kopiec (cairn) skrywający szczątki dwóch osób. Najnowsza analiza tych pochówków – której wyniki opublikowano w czasopiśmie Antiquity – ujawniła zaskakująco złożoną historię, która sięga setek kilometrów i wielu pokoleń.


Jubileusz 75-lecia Polskiej Akademii Nauk