Migrena to nie jest po prostu „silniejszy ból”

Czym różnią się migreny z aurą od migren bez aury?

Większość pacjentów cierpi na migrenę bez aury co oznacza, że napad bólu nadchodzi bez wyraźnego neurologicznego ostrzeżenia. U około 20% chorych występuje natomiast migrena z aurą czyli z odwracalnymi objawami neurologicznymi, które najczęściej pojawiają się 15-30 minut przed samym bólem głowy. Najczęściej są to zaburzenia wzrokowe: pacjent widzi błyski, mroczki, migoczące zygzaki lub traci część pola widzenia. Aura może też przybierać również formę drętwienia twarzy czy kończyn, mrowienia, a nawet przejściowych zaburzeń mowy. Aura nie powinna trwać dłużej niż 60 min – w przeciwnym razie takie objawy wymagają poszerzenia diagnostyki neurologicznej.

Czy przewlekła migrena, szczególnie z aurą może zwiększyć ryzyko zmian naczyniowych, tętniaków w mózgu lub chorób neurodegeneracyjnych?

Musimy to jasno rozróżnić. Nie ma dowodów na to, że migrena jako choroba powoduje tętniaki mózgu czy choroby neurodegeneracyjne, jak choroba Alzheimera. Z drugiej strony migrena jest chorobą pierwotną mózgu i nie jest spowodowana istniejącymi malformacjami naczyniowymi – jeśli takie u chorego współistnieją.

Jednak migrena, a zwłaszcza migrena z aurą, jest uznanym, niezależnym czynnikiem ryzyka udaru niedokrwiennego mózgu. To ryzyko rośnie u osób młodych, a drastycznie zwiększa się, jeśli pacjentka pali papierosy, jest otyła, choruje na nadciśnienie tętnicze lub stosuje dwuskładnikową antykoncepcję hormonalną.

Czy osoby chorujące na migrenę przewlekłą, szczególnie z aurą, powinny co kilka lat powtarzać badanie MRI? Czy istnieje ryzyko przegapienia innych objawów?

Zgodnie z wytycznymi i standardami międzynarodowymi, rutynowe powtarzanie badania MRI u pacjenta ze stabilnym, dobrze zdiagnozowanym przebiegiem migreny przewlekłej nie jest rekomendowane. Należy pamiętać, że rozpoznanie migreny jest rozpoznaniem klinicznym stawianym na podstawie wywiadu czyli rozmowy z pacjentem. Rezonans wykonujemy na etapie stawiania diagnozy, ale tylko wtedy aby wykluczyć tzw. wtórne przyczyny bólu, jeśli lekarz w trakcie wywiadu będzie miał wątpliwości odnoście charakteru bólu głowy.

Bezwzględnym wskazaniem do natychmiastowego powtórzenia MRI jest zmiana charakteru bólu, czyli pojawienie się nowych objawów towarzyszących, nagły wzrost intensywności (tzw. piorunujący, najsilniejszy w życiu nowy ból głowy) czy zmiana charakteru aury. Lekarz i pacjent muszą zachować czujność, by nie przypisywać każdego nowego bólu „starej migrenie”, ale robienie rezonansu „z kalendarza” co kilka lat nie ma żadnego medycznego uzasadnienia podobnie jak powtarzanie badań RTG, EEG czy USG.

Czy regularna aerobowa aktywność fizyczna jest zagrożeniem dla migreników?

Wręcz przeciwnie. Regularny, umiarkowany wysiłek aerobowy (np. szybki spacer, jazda na rowerze, pływanie) jest jednym z zalecanych niefarmakologicznych sposobów profilaktyki migreny. Działa on stymulująco na wydzielanie endorfin, redukuje stres i poprawia jakość snu, co bezpośrednio zmniejsza częstotliwość ataków. Kluczem jest tu jednak słowo umiarkowany. Nagły, ekstremalny wysiłek bez rozgrzewki lub ćwiczenia w pełnym słońcu i bez odpowiedniego nawodnienia mogą zadziałać jako trigger (czynnik spustowy) i wywołać napad migreny. Pacjentom zalecamy zasadę małych kroków i dbanie o stałe nawodnienie podczas ćwiczeń.

Jakie jest stanowisko PTBG na temat stosowania przez migreniczki tabletek dwuskładnikowych o niskim poziomie estrogenów?

Wytyczne WHO oraz European Headache Federation są tutaj jednoznaczne i bardzo rygorystyczne: migrena z aurą stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania antykoncepcji dwuskładnikowej (niezależnie od dawki estrogenów). Połączenie migreny z aurą i estrogenów zwiększa ryzyko udaru niedokrwiennego mózgu nawet kilkukrotnie a jeszcze bardziej gdy taka chora jest otyła i pali papierosy.

W przypadku migreny bez aury tabletki dwuskładnikowe można rozważyć, ale pod warunkiem, że kobieta nie ma innych czynników ryzyka (nie pali, nie ma nadciśnienia, otyłości). Bezpieczną alternatywą dla obu grup są preparaty jednoskładnikowe (progestagenowe) lub wkładki wewnątrzmaciczne. Decyzja o włączeniu antykoncepcji powinna być podjęta zarówno przez ginekologa jak i neurologa po oszacowaniu ewentualnego ryzyka.

Czy PTBG jako instytucja ma wpływ na realizację programu profilaktycznego NFZ? Czy ma szansę wpłynąć na wydłużenie programu powyżej 12/24 miesięcy?

Polskie Towarzystwo Bólów Głowy, wspólnie z Sekcją Bólu Głowy Polskiego Towarzystwa Neurologicznego, od samego początku aktywnie uczestniczy w dialogu z Ministerstwem Zdrowia i NFZ oraz wspiera działania Konsultanta Krajowego w dziedzinie neurologii. Jako środowisko eksperckie mamy realny wpływ na kształtowanie założeń merytorycznych programu B.133, choć decyzje finansowo-administracyjne leżą po stronie resortu.

Obecnie jednym z naszych głównych postulatów i priorytetów jest właśnie zniesienie sztywnego limitu czasu trwania terapii. Migrena przewlekła to choroba na całe życie. Odstawienie skutecznego leczenia u pacjentów, u których przyniósł on spektakularną poprawę, bardzo często skutkuje szybkim nawrotem choroby i dramatem pacjenta. Walczymy o to, by o długości terapii decydował stan kliniczny pacjenta i ocena lekarza, a nie sztywne, administracyjne ramy. Dążymy też do tego, by docelowo te leki wyszły z programów lekowych i trafiły do refundacji aptecznej (otwartej), co zwiększyłoby dostępność leczenia.

migrena migrena z aurą ćwiczenia leki