Supermasywna czarna dziura we wczesnym wszechświecie szybko przybiera na wadze
26 września 2025, 15:12W dobie niezmiennie ciekawych odkryć, szczególnie związanych z JWST, wracamy do fundamentalnych pytań dotyczących początków Wszechświata. W odległości 12,8 miliardów lat świetlnych od Ziemi znajduje się czarna dziura o masie około miliarda mas Słońca. Powstała zatem w czasie krótszym niż miliard lat po Wielkim Wybuchu. Dziurę odkryto przed dwoma laty, a dzięki teleskopowi Chandra wiemy, że zasila ona kwazar RACS J0320-35. Chandra pozwolił też stwierdzić, że czarna dziura rośnie w rekordowo szybkim tempie.
Galaktyki ewoluowały szybciej niż sądzono
14 marca 2013, 06:02Niektóre z najjaśniejszych galaktyk we wszechświecie wyewoluowały wcześniej niż dotychczas sądzono. Jest ich też więcej niż przypuszczano. Tak wynika z najnowszych pomiarów wykonanych przez astronomów z University of Arizona, którzy wykorzytali właśnie uruchomione pełną parą obserwatorium ALMA
Krótka sesja treningu przedziałowego ogranicza wzrost komórek raka jelita grubego
1 marca 2019, 11:16Ćwiczenia mogą odgrywać ważną rolę w ograniczaniu wzrostu komórek raka jelita grubego.
Zmienia się układ sił w świecie nauki. Chiny szybko umacniają swoją pozycję
10 listopada 2025, 09:43Na czele międzynarodowych zespołów naukowych coraz częściej będą stali badacze z Chin, informują naukowcy z Uniwersytetów w Chicago i Wuhan. Amerykanie postanowili przewidzieć, jak zmieni się rozkład sił w światowej nauce w przyszłości. W tym celu najpierw wytrenowali model sztucznej inteligencji na 80 000 artykułów naukowych opublikowanych w najlepszych magazynach naukowych świata. Algorytm dowiadywał się z nich, kto był autorem pracy, kto stał na czele zespołu badawczego. Następnie przetestowano go na bazie danych OpenAlex, w której wymienionych jest niemal 6 milionów artykułów naukowych.
Najstarsza świątynia Zapoteków
24 kwietnia 2013, 08:13Elsa Redmond i Charles Spencer z Amerykańskiego Muzeum Historii Naturalnej poinformowali na łamach PLoS, że w Dolinie Oaxaca odkryli miejsce, które jest zgodne z XVI-wiecznym opisem pozostawionym przez hiszpańskich konkwistadorów. Uczeni wpadli na trop najstarszej zapoteckiej świątyni.
Zorganizowana religia pojawiła się na Titicaca kilkaset lat przed Inkami
3 kwietnia 2019, 05:14Nasze badania wykazały, że pierwszymi, którzy na Wyspie Słońca składali cenne dary dla bogów byli przedstawiciele ludu Tiwanaku, żyjącego tutaj pomiędzy 500 a 1100 rokiem naszej ery. Inkowie pojawili się w okolicach jeziora Titicaca dopiero około XV wieku.
W RPA znaleziono najstarszą truciznę wykorzystywana do polowań
19 stycznia 2026, 16:24Na wykonanym z kwarcu grocie strzały sprzed 60 000 lat badacze z RPA i Szwecji znaleźli ślady trucizny wykonanej z Boophone disticha. To występująca na południu Afryki roślina z rodziny amarylkowatych, która zawiera silnie toksyczne alkaloidy. Jest ona tradycyjnie wykorzystywana do zatruwania strzał, a ślady na zabytku ze stanowiska Umhlatuzana Rock Shelter to przykład najstarszego na świecie takiego użycia trucizny.
Resztki asteroid na Księżycu
27 maja 2013, 12:14Zdaniem autorów studium opublikowanego w Nature Geoscience, w kraterach na Księżycu mogą znajdować się minerały przyniesione przez asteroidy, a nie, jak się powszechnie uważa, minerały obecne we wnętrzu Księżyca i odsłonięte wskutek upadku asteroid
Zaobserwowano najrzadsze zjawisko we wszechświecie, rozpad ksenonu-124
25 kwietnia 2019, 09:40W detektorze XENON1T we włoskim Laboratorium Narodowym Gran Sasso zarejestrowano, po raz pierwszy w historii, rozpad atomu ksenonu-124. Doszło do niego w formie podwójnego wychwytu elektronu. To niezwykle rzadkie wydarzenie. Okres połowicznego rozpadu tego pierwiastka jest bowiem... bilion razy dłuższy niż wiek wszechświata
Udało się znaleźć wyjątkową księgę. „Almagest” z dopiskami Galileusza
9 marca 2026, 18:51Kilka tygodni temu Ivan Giuseppe Malara z Uniwersytetu w Mediolanie, przeglądał XVI-wieczną kopię „Almagestu” Klaudiusza Ptolemeusza, gdy dokonał niespodziewanego odkrycia. Na jednej z czystych stron ktoś ręcznie zapisał Psalm 145. „Almagest” to jedno z najbardziej wpływowych dzieł naukowych w historii. Napisany w II wieku przedstawia geocentryczną wizję kosmosu i był podstawowym podręcznikiem astronomii przez 1400 lat. Malara od trzech lat prowadzi badania, których celem jest określenie, w jaki sposób Galileusz studiował „Almagest”, z którego wydania korzystał i jaką rolę odegrała jego lektura w konfrontacji z „O obrotach ciał niebieskich” Kopernika.
