Paradoksalna zależność: języki bardziej zróżnicowane tam, gdzie mniej zróżnicowane geny
6 maja 2026, 07:31Ludzkie języki w niezwykłym stopniu różnią się między sobą. Jedne stawiają czasownik na początku zdania, inne na końcu, jeszcze inne w środku. Jedne posługują się tonami, inne nie. Jedne opisują „palec” i „dłoń” tym samym słowem, inne mają odrębne pojęcia. Dlaczego ta różnorodność jest tak nierównomiernie rozłożona na mapie świata? Dlaczego jedne regiony są prawdziwymi mozaikami językowymi, a w innych dominuje jeden wzorzec? Odpowiedź, jak pokazują badania opublikowane właśnie na łamach PNAS, tkwi w genetyce mieszkańców poszczególnych obszarów.
Północ jak południe
11 marca 2013, 17:16Z badań, podczas których wykorzytano dane z 30 lat obserwacji satelitarnych dowiadujemy się, że północne szerokości geograficzne coraz bardziej przypominają te południowe. Międzynarodowy zespół naukowców przeanalizował związek pomiędzy zmianami w temperaturze powierzchni i wzroście roślin na północ od 45 stopnia szerokości geograficznej północnej.
Świat stracił większość starofrancuskich romansów rycerskich i niemal wszystkie manuskrypty
8 lipca 2026, 11:26Przed czterema laty dowiedzieliśmy się, że świat utracił aż 90% manuskryptów z opowieściami heroicznymi i rycerskimi. To zrodziło naturalne pytanie, ile straciliśmy samych opowieści. Bo w końcu utrata manuskryptu nie oznacza, że zniknęła zapisana w nim opowieść. Ta mogła przetrwać w innych kopiach. Jean-Baptiste Camps, Julien Randon-Furling i Ulysse Godreau z École nationale des chartes poinformowali na łamach PNAS Nexus, że mogliśmy stracić nawet 60 procent średniowiecznych utworów tego gatunku, a spośród samych rękopisów – ponad 95 procent. Taki wynik dał model matematyczny oparty na symulacjach komputerowych i danych o blisko dwóch tysiącach manuskryptów.
Grozi nam utrata bioróżnorodności
13 maja 2013, 12:07Ponad połowa gatunków roślin i zwierząt może do końca obecnego wieku doświadczyć olbrzymiego spadku zasięgu występowania, ostrzegają naukowcy z University of East Anglia (UEA). Uczeni przyjrzeli się 50 000 gatunków roślin i zwierząt występujących na całym świecie i przeprowadzili symulacje dotyczące zmian ich zasięgu spowodowanych smianami klimatycznymi
Sonar zmienia zachowanie płetwali błękitnych
4 lipca 2013, 13:12Zagrożone płetwale błękitne, największe zwierzęta jakie kiedykolwiek żyły na Ziemi, zmieniają swoje zachowanie gdy są wystawione na dźwięki wydawane przez sonary. Zwierzęta gwałtownie się wynurzają lub unikają czasowo ważnych obszarów żerowania
Gastornis - groźnie wyglądający wegetarianie
30 sierpnia 2013, 11:55Mimo swego wyglądu, przedstawiciele rodzaju Gastornis nie byli drapieżnikami, tylko wegetarianami. Prehistoryczne ptaki osiągały wysokość ponad 2 m. Sądzono, że wykorzystywały swój olbrzymi dziób do chwytania i łamania szyi ofiary. Twierdzeniom tym sprzyjały wyniki biomechanicznego modelowania siły zgryzowej - wyjaśnia Thomas Tütken z Uniwersytetu w Bonn
Psia obroża jako system wczesnego ostrzegania
8 października 2013, 12:39Psia obroża może się stać narzędziem, które pomoże ocalić zdrowie, a nawet życie starszego właściciela. Nie da się bowiem zaprzeczyć, że monitorowanie nastroju czworonoga daje wgląd w stan psychiczny i fizyczny człowieka.
Superwulkan większy niż sądzono
11 grudnia 2013, 11:30Superwulkan Yellowstone (in. Kaldera Yellowstone) jest o wiele większy niż dotąd sądzono.
DDT przyczynia się do alzheimera
28 stycznia 2014, 17:43Naukowcy od dawna wiedzą, że DDT (dichlorodifenylotrichloroetan) szkodzi habitatom ptaków i środowisku. Teraz okazuje się, że ekspozycja na ten pestycyd może zwiększać ryzyko i nasilenie choroby Alzheimera u pewnych osób, zwłaszcza tych powyżej 60. r.ż.
Zaginiony skarb prawie przetopiono na metal
24 marca 2014, 12:46Niewiele brakowało, a warte 33 mln dol. jajko Fabergé zostałoby przetopione na złoto. Na szczęście chcący zachować anonimowość handlarz złomem z USA nie mógł znaleźć kupca na metal i po blisko 10 latach przechowywania artefaktu w domu postanowił sprawdzić, jakie wyniki pokaże mu Google, gdy wpisze łącznie 2 hasła: jajko i "Vacheron Constantin" (nazwisko wygrawerowano na ukrytym w środku zegarku). W ten sposób natrafił na artykuł w Telegraphie, który opatrzono zdjęciem dobrze mu znanego dzieła sztuki.
