Fortyfikacje sprzed 4000 lat na północy Maroka
Nad rzeką Oued Beht w północno-zachodnim Maroku archeolodzy zbadali konstrukcję, która miała chronić miejscową ludność już około 4 tysięcy lat temu. Rów, wał ziemny i ściana tworzyły barierę utrudniającą dostęp do południowej części stanowiska. Wzniesienie tej konstrukcji pokazuje, że mieszkańcy tamtych terenów podejmowali znaczne przedsięwzięcia budowlane w okresie, o którym wciąż niewiele wiemy.
Widoczne na powierzchni umocnienia Oued Beht są znane naukowcom od niemal 100 lat. Ich położenie sugerowało, że budowniczym zależało na odcięciu skalistego cypla poprzeczną barierą. Jednak przez niemal stulecie nie było jasne, kiedy powstały te konstrukcje i czemu naprawdę służyły.
Teraz opublikowano wyniki badań archeologicznych przeprowadzonych jesienią 2023 roku. Wtedy to pod kamienną konstrukcją archeolodzy znaleźli starszy wał i pozostałości wcześniejszej kamiennej ściany. Na północ od nich biegł rów. Mamy tutaj połączenie fosy i wału. Napastnik, próbujący sforsować wał, musiał najpierw zejść do fosy, a następnie pokonać wał i stojącą na jego szczycie ścianę. Rów zwiększał względną wysokość wału, a ściana stanowiła dodatkową ochronę obrońców.
W Oued Beht taką konstrukcję dodatkowo wspierała naturalna rzeźba terenu. Południowa część chronionego grzbietu jest wąska, skalista i ograniczona przez zbiegające się tam doliny.
Archeolodzy znaleźli ślady glinianej polepy, co może wskazywać na materiał, który został użyty do zbudowania pierwotnej ściany. Trafili też na dowody działania ognia, co może, ale nie musi, świadczyć o napaści czy oblężeniu.
Badania radiowęglowe pozwoliły na określenie wieku konstrukcji. Daty związane z podstawą i zniszczeniem wczesnej ściany wskazują na pierwszą ćwierć II tysiąclecia przed naszą erą. Z kolei w rowie znaleziono wypełniający go materiał z lat 1500–1300 p.n.e. To wskazuje na wieloetapową budowę, naprawy i przekształcenia fortyfikacji.
Skądinąd wiemy, że od połowy IV do początku III tysiąclecia p.n.e. obszary Oued Beht zajmowała społeczność rolnicza, która pozostawiła po sobie liczne narzędzia kamienne, ceramikę i jamy. Jej aktywność skupiała się głównie w północnej części obszaru. W II tysiącleciu widoczne jest przesunięcie punktu ciężkości osadnictwa ku łatwiejszemu do obrony południu. Nie wiemy, czy pomiędzy tymi okresami osadnictwo w tym regionie zachowało ciągłość.
W czasach, gdy powstawały fortyfikacje w Oued Beht, na Półwyspie Iberyjskich rozwijała się kultura El Argar. Stosowała ona podobne umocnienia. Nie wiemy jednak, czy ówcześni mieszkańcy dzisiejszego Maroka inspirowali się właśnie nimi.
Badania wykazały też, że struktura była wykorzystywana w średniowieczu. Pomiędzy XI a XIII wiekiem barierę rozbudowywano, postawiono masywny mur o szerokości ponad 2 metrów.
Ze szczegółami badań można zapoznać się w artykule Expanding Oued Beht: Final Neolithic, Bronze Age, medieval and later discoveries from excavation and survey in 2023.
Komentarze (0)